Kinh nghiệm quốc tế

Thị trường điện tại New Zealand

Quá trình tái cơ cấu bắt đầu bằng đạo luật về các công ty cung cấp năng lượng (Energy Companies Act) và Luật điện lực (Electricity Act) vào năm 1992. Đầu tiên là các công ty phân phối điện được phân tách độc lập về tài chính đối với các công ty sở hữu lưới điện và xóa bỏ sự phân chia phạm vi hoạt động theo vùng địa lý.

      Quá trình cải tổ và phát triển thị trường điện

     Quá trình tái cơ cấu bắt đầu bằng đạo luật về các công ty cung cấp năng lượng (Energy Companies Act) và Luật điện lực (Electricity Act) vào năm 1992. Đầu tiên là các công ty phân phối điện được phân tách độc lập về tài chính đối với các công ty sở hữu lưới điện và xóa bỏ sự phân chia phạm vi hoạt động theo vùng địa lý.

     Năm 1993 thành lập công ty M-co để chuẩn bị cho thị trường bán buôn với vai trò MO, điều hành thị trường. M-co được tư nhân hóa vào năm 1999.

     Năm 1994, thành lập công ty truyền tải điện quốc gia Transpower, được tách từ ECNZ. Transpower là công ty sở hữu nhà nước và hoạt động độc lập với vai trò quản lý lưới truyền tải, điều hành hệ thống điện quốc gia ( TSO).

    Năm 1996, thành lập công ty Contact Energy, tiếp nhận 28% nguồn điện và toàn bộ các hợp đồng khí đốt từ ECNZ. Tháng 11/1996, thị trường bán buôn bắt đầu hoạt động, Contact Energy và ECNZ bắt đầu cạnh tranh.

     Năm 1998, Chính phủ New Zealand công bố đạo luật Tái cơ cấu ngành điện bao gồm các nội dung chính: tư nhân hóa Contact Energy; tách ECNZ thành 3 công ty sở hữu nhà nước; yêu cầu các công ty kinh doanh năng lượng tách bộ phận quản lý lưới điện và bộ phận bán lẻ hoàn toàn độc lập.

     Năm 1999, giải thể ECNZ, thành lập 3 công ty Mighty River Power Limited, Genesis Power Limited và Meridian Energy Limited sở hữu nhà nước.

    Năm 2003, thành lập cơ quan điều tiết thị trường và chịu trách nhiệm điều tiết, quản lý ngành điện Electricity Commission.

    Mô hình và cấu trúc thị trường điện

      Thị trường điện New Zealand – NZEM là thị trường chào giá toàn phần (price based), cạnh tranh trong cả 3 khâu: phát điện, bán buôn và bán lẻ.

     Để đảm bảo tránh được các rủi ro do giá cả trên thị trường thay đổi quá lớn, thị trường điện New Zealand cho phép các bên mua và bán điện được mua bán điện qua các hợp đồng với giá được thỏa thuận trước. Các hợp đồng này đơn thuần chỉ là các hợp đồng tài chính, không cần phải thỏa thuận cho mức công suất hoặc năng lượng mua bán sau này.

     Việc áp dụng hợp đồng tài chính giúp bên bán điện đảm bảo được doanh thu khi giá thị trường tụt thấp, khi đó các nhà máy không cần thiết phải ngừng phát điện mà có thể tiếp tục phát điện để bán theo các hợp đồng với giá điện đã được thỏa thuận trước.

     Đối với bên mua điện là người dùng cuối cùng, việc mua điện qua các hợp đồng sẽ tránh được các rủi ro khi giá điện trên thị trường tăng quá cao. Tuy vậy, người sử dụng điện sẽ không được lợi khi giá thị trường thấp.

    Nguyên tắc vận hành thị trường

    NZEM là thị trường chào giá tự do (price based), các nhà máy điện cạnh tranh với nhau theo giá các bản chào. Các bản chào được gửi tới SO theo đường internet và được SO xử lý bằng phần mềm SPD (Scheduling, Pricing and Dispatch Model). Phần mềm sẽ tính toán trên nguyên tắc chi phí phát điện nhỏ nhất tới nơi tiêu thụ theo mỗi chu kỳ giao dịch của thị trường. Kết quả của phần mềm này là lịch điều độ cho từng tổ máy, giá điện trên từng nút đấu nối vào lưới truyền tải, và nút bán điện cho mỗi chu kỳ giao dịch – 1/2 giờ. Tham số cho phần mềm bao gồm giá của các bản chào, kết quả dự báo phụ tải, nghẽn mạch của lưới truyền tải và tổn thất đường dây.

    Thực tế vận hành và bài học kinh nghiệm

     Thực hiện quá trình tái cơ cấu ngành điện triệt để, New Zealand đã xây dựng thành công thị trường điện cạnh tranh từ khâu phát điện đến phân phối bán lẻ. Việc cải tổ ngành điện New Zealand cũng được dựa trên 2 đạo luật mạnh mẽ là Luật về các công ty cung cấp năng lượng (Energy Companies Act) và Luật điện lực (Electricity Act).

     New Zealand đã giải quyết tốt các vấn đề liên quan đến thủy điện. Các nguồn thủy điện của New Zealand chiếm 60% công suất đặt của hệ thống, lượng nước dự trữ trong hồ không cao và cũng phải đối mặt với mùa mưa và mùa khô. Tuy nhiên thị trường điện đã được vận hành theo quy tắc tôi ưu giá trị nước để có giá điện toàn thị trường thấp nhất từng thời điểm và cả năm.

     Cơ chế hợp đồng tại New Zealand giúp cho các bên tham gia thị trường và người sử dụng điện tránh được những rủi ro khi giá cả thị trường biến động.

     Do đặc điểm của hệ thống điện New Zealand, các nhà máy thủy điện có hồ chứa không lớn và chịu ảnh hưởng của mùa khô nên giá thị trường biến động tăng rất cao trong những tháng mùa khô, hiện tượng sử dụng quyền lực thị trường để nâng giá cũng xảy ra tại những thời điểm này.

Tác giả: Phòng TTĐL ; xuất bản: 01/06/2011 01:52
Họ tên của bạn
Địa chỉ Email  
Tiêu đề
Nội dung
Mã xác nhận
Gửi nhận xét