Kinh nghiệm quốc tế

Thị trường điện tại Italy

Thị trường điện của Italy được thiết kế theo mô hình thị trường bán buôn, vận hành theo dạng thị trường điện một phần (net pool). Các nhà máy điện tham gia thị trường tự lập lịch điều độ (self-commitment) cho mỗi chu kỳ giao dịch (một giờ). Thị trường điện của Italy vận hành theo mô hình chào giá 2 phía cung và cầu (two-way bidding). Giá điện của thị trường điện được xác định bằng giá của nhà máy chạy biên đắt nhất được huy động.

1. Thông tin chung về ngành điện của Italy:
Cơ cấu sản lượng điện sản xuất của Italy được mô tả như hình sau:

 

Hiện tại, có tổng số 220 đơn vị phát điện tham gia thị trường điện, trong đó có: 175 đơn vị vừa mua bán theo hợp đồng PCE vừa tham gia thị trường giao ngay IPEX; 30 đơn vị chỉ mua bán hợp đồng PCE và 15 đơn vị phát điện chỉ tham gia thị trường giao ngay IPEX của Italy.

2. Lộ trình cải tổ ngành điện và các cơ sở pháp lý
Ngành điện Italy trước năm 1992 là độc quyền nhà nước do Công ty ENEL nằm giữ toàn bộ các khâu: Phát điện, truyền tải, phân phối. Quá trình cải cách ngành điện của Italy như sau:
- Tháng 7/1992:  Công ty ENEL trở thành Công ty điện lực độc lập
- Tháng 11/1995: Thành lập cơ quan điều tiết năng lượng độc lập (AEEG)
- Năm 1999: Ban hành Nghị định 79 (Bersani Decree). ENEL bắt đầu được tư nhân hóa và đưa lên sàn chứng khoán.
- Năm 1999-2007: Tự do hóa khâu cung cấp điện và nhu cầu điện
Các tiền đề căn bản làm động lực cho chương trình cải tổ của Italy:
- Đảm bảo phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường của Italy.
- Đảm bảo vận hành và trao đổi năng lượng với các nước trong khu vực Nam Âu.
- Đảm bảo đáp ứng các điều kiện hội nhập vào thị trường chung châu Âu theo Chỉ thị 96/92/EC thông qua 2 hình thức: (1) mua bán qua thị trường giao ngay IPEX; (2) Mua bán qua hợp đồng song phương (OTC).
- Tạo cho khách hàng sử dụng điện có quyền tự lựa chọn nhà cung cấp điện của mình.

3. Cấu trúc thị trường điện, chức năng của các đơn vị

TERNA - Cơ quan vận hành hệ thống truyền tải và điều độ hệ thống điện (TSO): Thuộc sở hữu 100% vốn của Tập đoàn ENEL, sở hữu, quản lý hơn 90% lưới điện truyền tải điện Quốc gia. TERNA điều độ, vận hành hệ thống điện theo điều hành của GRTN - đơn vị vận hành công cộng thuộc Bộ Tài chính (Mô hình vận hành hệ thống điện độc lập).
GSE - Cơ quan cung cấp dịch vụ hệ thống điện: Thuộc sở hữu 100% vốn của nhà nước (thuộc Bộ Tài chính). GSE có nhiệm vụ cung cấp các dịch vụ cho thị trường điện, khuyến khích và phát triển năng lượng tái tạo. GSE sở hữu GME (cơ quan vận hành thị trường điện) và AU (đơn vị mua điện duy nhất – Single buyer).
GME - Cơ quan vận hành thị trương điện: Được thành lập từ GRTN vào tháng 6/2000 và thực hiện vận hành thị trường điện từ 1/4/2004. Hiện nay, GME thuộc sở hữu của GSE. GME tổ chức và quản lý thị trường điện IPEX theo tiêu chí trung lập, minh bạch để đảm bảo khuyến khích cạnh tranh giữa các đơn vị phát điện và đảm bảo cung cấp điện.
AU - Đơn vị mua điện duy nhất: Có nhiệm vụ mua toàn bộ điện năng trên thị trường IPEX và bán điện cho các công ty phân phối với những điều kiện tốt nhất (best possible terms). Ngoài ra, từ 1/7/2007, AU có trách nhiệm bán điện cho các khách hàng tự nguyện mua điện từ AU.
AEER - Cơ quan điều tiết Điện và Khí của Italy: Hoạt động theo cơ chế Ủy ban bao gồm 1 Chủ tịch và 4 thành viên do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm. Cơ quan AEER có các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong lĩnh vực điện lực như sau:
- Xây dựng, ban hành các quy định về giá và phí.
- Ban hành các quy định về vận hành hệ thống điện.
- Cấp giấy phép hoạt động điện lực.
- Khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo.
- Giải quyết tranh chấp...
4. Các nguyên tắc vận hành thị trường điện Italy
Thị trường điện của Italy được thiết kế theo mô hình thị trường bán buôn, vận hành theo dạng thị trường điện một phần (net pool). Các nhà máy điện tham gia thị trường tự lập lịch điều độ (self-commitment) cho mỗi chu kỳ giao dịch (một giờ). Thị trường điện của Italy vận hành theo mô hình chào giá 2 phía cung và cầu (two-way bidding). Giá điện của thị trường điện được xác định bằng giá của nhà máy chạy biên đắt nhất được huy động.
Giao dịch mua bán buôn điện tại Italy được thực hiện dưới các dạng giao dịch điện năng (vật lý) bao gồm hợp đồng tương lai (Forward / OTC market), thị trường ngày tới (Spot market) và thị trường cân bằng thời gian thực (Balancing market).
Thị trường hợp đồng tương lai - Forward / OTC market (MTE): Thị trường hợp đồng tương lai là thị trường vật lý thỏa thuận song phương giữa bên mua (khách hàng) và bên bán (nhà máy điện). Trong mỗi chu kỳ hàng tuần (từ thứ 2 đến thứ 6, từ 9:00 đến 14:00), sản lượng điện năng mua qua hợp đồng tương lai được phân bổ ra từng giờ theo nguyên tắc của PCE.  
Thị trường giao ngay - Spot Market (MPE): Thị trường điện giao ngay của Italy bao gồm thị trường điện ngày tới (MGP), thị trường điện trong ngày (MI) và thị trường dịch vụ phụ - Ancillary Services Market (MSD). Cụ thể như sau:
- Thị trường điện ngày tới (MGP): cho phép các nhà máy chào giá trước 17:00 và được lập lịch vào 21:00 ngày D-1 cho các tổ máy.
- Thị trường trong ngày (MI): Cho phép các nhà máy điện sửa đổi bản chào trên cơ sở các nhà máy đã được lập lịch trong thị trường ngày tới.
- Thị trường dịch vụ phụ trợ - Ancillary Services Market (MSD): Cho phép TERNA (TSO) mua các nguồn điện để đảm bảo cho vận hành an toàn hệ thống điện trong vận hành thời gian thực. Các nhà máy cung cấp dịch vụ phụ trợ được trả theo giá chào (pay-as-bid) để đảm bảo vận hành theo lịch huy động đã lập.
Mua bán điện trong khu vực:
Italy là 1 nước nằm phía Nam châu Âu, có đường dây kết nối khu vực với Pháp, Thụy Sỹ, Áo, Slovenia... Giá điện gia ngay của Italy được phân làm nhiều vùng: Bắc Italy, Trung – Bắc Italy, Trung – Nam Italy, Nam Italy và các đảo Sicily, Sardina. Giá điện giao ngay trong khu vực được xác định theo khả năng truyền tải giữa các khu vực và theo sản lượng giao dịch điện với các nước trong khu vực. Mô hình giá điện vùng được minh họa theo hình sau:

Số liệu thực tế giao dịch của thị trường điện Ý:

Trong thời gian 144 ngày (từ ngày 1/1/2011 đến hết 24/5/2011), tổng sản lượng điện năng giao dịch của toàn thị trường đạt 928.747 MWh. Trong đó, sản lượng giao dịch theo thị trường giao ngay đạt 462.483 MWh (49,8%), sản lượng giao dịch theo thị trường tương lai đạt 393.364 MWh (42,4%), phần còn lại được giao dịch trên thị trường cân bằng.

Tác giả: Phòng TTĐL. ; xuất bản: 29/08/2014 03:17
Họ tên của bạn
Địa chỉ Email  
Tiêu đề
Nội dung
Mã xác nhận
Gửi nhận xét